* انتخاب رياست كابينه وزارت ماليه با حكم وزارت ماليه ، شاهزاده « مرآت السلطان » به سمت رياست كابينهء وزارت ماليه انتخاب شد . 11 * تقاضاى حكم اعدام براى ده نفر در تبريز حدود ده نفر از افرادى كه در قضاياى اخير تبريز نقش داشتند ، از جمله حاجى محمد على بادامچى ، 12 سطوت و كربلائى حسين آقا فشنگچى 13 در آذربايجان تحت نظر بودند . اسماعيل اميرفضلى كه مدعى بود همهء طبقات مردم اعم از علما ، تجار ، اعيان و كسبه خواستار اعدام اين اشخاص هستند ، پيشنهاد داد چنانچه دولت بخواهد در آينده با مشكل روبرو نشود بايد بدون هيچ ملاحظه‌اى اين افراد اعدام شوند و گرنه هرچند روز يك بار ، بخشى از نيروها و امكانات دولتى را به خود مشغول خواهند كرد . اميرفضلى مىخواست هرچه سريعتر براى اين افراد محكمهء نظامى 14 تشكيل دهد . 15 [ تصوير ] صلاح السلطنه

--> ( 1 ) . روزنامه بدر ، 9 / 12 / 1300 ، ص 1 . ( 2 ) . مراسله معاون كميسارياى خارجه به مشاور الممالك ، اسناد وزارت خارجه ايران ، س 1300 ، ك 2 / 15 ، پ 48 ، ص 76 . ( 3 ) . روزنامه ايران ، 7 / 12 / 1300 ، ص 2 . ( 4 ) . تون شهرى است در خراسان نزديك قائن كه در شمال‌شرقى طبس واقع شده است . ( 5 ) . تلگراف ايالت خراسان به وزارت داخله ، 7 / 12 / 1300 ، مركز اسناد مجلس ، د 4 ، ك 9 ، ج 4 / 3 ، پ 64 . ( 6 ) . روزنامه بدر ، 9 / 12 / 1300 ، ص 1 . ( 7 ) . مراسله وزارت ماليه به وزارت خارجه ، 16 / 12 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 43 ، پ 4 ، ص 6 . ( 8 ) . روزنامه ايران ، 7 / 12 / 1300 ، ص 4 . ( 9 ) . كنسولخانه : كنسولگرى . ( 10 ) . روزنامه ايران ، 10 / 12 / 1300 ، ص 1 . ( 11 ) . همان ، 7 / 12 / 1300 ، ص 2 . ( 12 ) . حاج محمد على بادامچى ، تاجر آزاديخواه تبريزى در دورهء مشروطيت و از ياران نزديك شيخ محمد خيابانى بود . او در برانگيختن مردم تبريز عليه جريان به توپ بستن مجلس و استبداد صغير نقش مهمى ايفا كرد . پس از بازگرداندن مشروطيت ، به عضويت انجمن ايالتى آذربايجان انتخاب شد و تا محرم 1330 ق كه نيروهاى روسيه ، مشروطه‌خواهان تبريز را سركوب كردند در آن مقام باقى ماند و پس از چند ماه تحصن به تهران عزيمت كرد . جمعى از دموكرات‌هاى آذربايجان در اواسط 1335 ق تشكيلات منسجمى به رهبرى شيخ محمد خيابانى ايجاد و فعاليت گسترده‌اى آغاز كردند . بادامچى از ابتدا با اين گروه همراه بود . در اواسط 1336 بخشى از آذربايجان به اشغال نيروهاى عثمانى درآمد و خيابانى و بادامچى و اسماعيل نوبرى در 8 ذيقعده همان سال دستگير و پس از دو ماه حبس در اروميه به قارص تبعيد شدند . اما پس از خروج عثمانىها ، سران تبعيدى به تبريز بازگشتند . تحولات سياسى آذربايجان به قيام گروه خيابانى در برابر حكومت مركزى انجاميد . در جريان اين قيام بادامچى از فعالان مؤثر بود . در 29 ذيحجه 1338 ق چند روز پس از ورود مهديقلى هدايت به عنوان والى آذربايجان ، خيابانى كشته شد و بادامچى به اتفاق چند نفر از سران قيام به قراچه‌داغ رفت ولى اندكى بعد با آرامتر شدن اوضاع به تبريز بازگشت . به دنبال كودتاى نافرجام ابو القاسم لاهوتى در بهمن 1300 در تبريز ، گروهى از بزرگان شهر تبريز از جمله بادامچى دستگير شدند و حدود دو ماه و نيم ، تا زمان ورود مصدق السلطنه ( والى جديد آذربايجان ) زندانى بودند . بادامچى تا سال‌هاى پايانى حكومت رضا خان زندگى كرد و به كسب و كار و ترويج كالاهاى داخلى اشتغال داشت . ( قيام شيخ محمد خيابانى در تبريز ، ص 110 ، 151 ، 262 ، 281 ، 283 ؛ قيام آذربايجان و ستار خان ، ص 336 ، 411 ، 480 ، 533 ؛ نامه‌هايى از تبريز ، ص 165 ؛ تاريخ هجده ساله آذربايجان ص 365 ؛ خاطرات و خطرات ، ص 315 ، 310 ؛ قيام آذربايجان در انقلاب مشروطيت ، ص 211 ، 224 و 504 . ( 13 ) . حسين آقا فشنگچى ( حسين آقا تبريزى ) در تبريز متولد شد و در همين شهر تحصيل كرد . در دوران انقلاب مشروطيت در راسته‌بازار ، دكان صرافى داشته و چون در آن ايام بعضى از صرافان اسلحه كمرى و فشنگ نيز خريد و فروش مىكردند ، آقا حسين تبريزى مثل مرحوم اسد آقا فشنگچى به نام فشنگچى معروف شد . وى طرفدار اصول مشروطه بود و با حزب اجتماعيون عاميون ارتباط داشت . حسين تبريزى در ذيحجه سال 1338 ق ، روزنامه تبريز را تأسيس نمود . در ابتدا مديريت آن را به اسماعيل يگانى محول كرد . پس از چند شماره خود مديريت روزنامه را بر عهده گرفت و به مدت پنجاه سال منتشر نمود . حسين آقا تبريزى كه در به قدرت رسيدن رضا شاه نقش زيادى داشت ، ماجراهاى زيادى در طول فعاليت‌هاى سياسى و مطبوعاتى آفريده است . وى از اعضاى انجمن حقيقت تبريز بود كه در محله اميرخيز تبريز تشكيل شده بود . فشنگچى در ابتدا از رؤساى قيام شيخ محمد خيابانى بود ولى در نهايت از عاملين اختلاف در حركت خيابانى شد و عامل اجراى مقاصد وثوق الدوله بود . فشنگچى در به قدرت رسيدن رضا خان نقش فعالى را ايفا كرد . پس از آنكه به صورت حضورى نزد رضا خان اظهارنظرى دربارهء وى كرده بود ، وقتى به تبريز بازگشت يك هفته بعد اداره نظميه او را احضار كرد و به وى اتهام تقلب در تهيه اقلام و نيازمندىهاى ارتش وارد شد . اما وى در پاسخ گفت : تخلف من اين بود كه شاه تقلبى را براى اين ملت درست كردم . اين جواب خشم و غضب دستگاه را برانگيخت و باعث تبعيد وى تا شهريور 1320 در قلعه فلك الافلاك خرم‌آباد شد . پس از شهريور 1320 روزنامه تبريز را مجددا منتشر كرد ، اما ديگر جايگاه اوليه خود را پيدا نكرد . سرانجام وى در سال 1343 ش درگذشت . ( قيام آذربايجان در انقلاب مشروطيت ايران ، ص 427 ؛ قيام شيخ محمد خيابانى در تبريز ، ص 314 ؛ طلوع مشروطيت ، ص 219 ؛ قيام آذربايجان و ستار خان ، ص 31 ؛ روزنامه مهد آزادى ، 10 / 5 / 1375 ، ص 2 ؛ روزنامه كيهان ، 9 / 3 / 1343 ، ص 11 ؛ روزنامه مهد آزادى ، 29 / 6 / 1375 ، ص 2 ؛ جهت اطلاع بيشتر ر . ك : حيدر خان عمو اوغلى ، تاريخ هجده ساله آذربايجان ؛ نقش فراماسون‌ها در رويدادهاى تاريخى ) . ( 14 ) . در پاسخ به اين درخواست ، امان اللّه جهانبانى ، رئيس اركان حرب كل قشون از طرف رضا خان ، اجازه تشكيل اين محكمهء نظامى را به اميرفضلى داد . ( تلگراف رئيس اركان حرب كل قشون به اسماعيل اميرفضلى ، 9 / 12 / 1300 ، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، س 1300 ، پ 97 ، ص 28 ) . ( 15 ) . تلگراف اسماعيل اميرفضلى به وزير جنگ ، 7 / 12 / 1300 ، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، س 1300 ، پ 97 ، ص 60 - 61 .